အမျိုးအစား: မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေး

လိင်ဆက်ဆံခြင်းဆိုတာက ပုထုစဉ်လူသားတိုင်း တွေ့ကြုံနိုင်တဲ့ သဘာဝ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်းဟာ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းပြီး နီးစပ်မှုရှိစေတဲ့ အတွေ့အကြုံတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သလို တစ်ခါတစ်ရံ စိတ်ရှုပ်ထွေးရတဲ့ ကိစ္စရပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် လိင်ဆက်ဆံခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ မိမိရဲ့ ကျန်းမာရေးကို နားလည်ဂရုစိုက်ရန် အရေးကြီးပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေရဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဆိုတာ ရောဂါမဖြစ်စေရန်သာမဟုတ်ဘဲ ကာယကျန်းမာရေး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လေးစားမှုတို့အပါအဝင် မှန်ကန်တဲ့ နည်းလမ်းကို အသုံးပြုကာ ကျန်းမာတဲ့ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မှန်ကန်တဲ့ နည်းလမ်းလို့ဆိုတဲ့အခါမှာ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ပါတနာနဲ့ စိတ်တူကိုယ်တူ ဆက်ဆံရေးရှိကြတယ်။ သူရော ကိုယ်ရော နှစ်ယောက်လုံးက သား၊ သမီး ယူဖို့ အဆင်သင့်မဖြစ်ကြသေးဘူး၊ လွတ်လွတ်လပ်လပ်နေချင်ကြသေးတဲ့အခါမျိုးမှာ  အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်အတွက် မှန်ကန်သင့်လျော်ပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ကိုက်ညီမှုရှိတဲ့ သားဆက်ခြားနည်းလမ်းမျိုးကို ရွေးချယ်ထားသင့်တာကို ဆိုလိုတာပါ။

မှန်ကန်သင့်လျော်တဲ့ သားဆက်ခြားနည်းလမ်းတွေအကြောင်း အသေးစိတ်ကိုတော့ ဤလင့်ခ်တွင် Lydia/family-planning-mm/ ဆက်လက်ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ပါတယ်။

ယောနိအရည် (Vaginal Discharge) ဆိုတာဘာလဲ?

ယောနိအရည်ဆိုတာက အမျိုးသမီးရဲ့ မျိုးပွားကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သဘာဝအရည် တစ်မျိုးပါ။ ဆေးဘက်အရ သားအိမ်နဲ့ ယောနိမှ ထွက်လာတဲ့ အရည်ကို စုစည်းပြီး ခေါ်တာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီမှာ ဆဲလ်များ၊ ဘက်တီးရီးယား၊ အချွဲရည် နဲ့ ရေ တို့ ပေါင်းစပ်ထားပါတယ်။

ယောနိအရည်ရဲ့ အဓိက အကျိုးကျေးဇူးတွေက –

• ယောနိကို ကျန်းမာသန့်ရှင်းစေခြင်း
• သန္ဓေသားဆောင်နိုင်မှု အခြေအနေကို ပြသပေးခြင်း

ယောနိအရည်အမျိုးမျိုးထဲမှာ အထူးသဖြင့် သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည် (Cervical Mucus) ဟာ သန္ဓေသားဆောင်နိုင်မှုအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပါ။ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ မိမိခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဒီအချက်ကို နားလည်ထားရင် သားအိမ်ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သလို၊ မိသားစုစီမံကိန်းကို တည်ဆောက်ချင်တဲ့အခါမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်စေမှာပါ။

သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည် (Cervical Mucus) ဆိုတာဘာလဲ

သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည် (Cervical Mucus / Cervical Fluid) ဆိုတာ သားအိမ်ခေါင်းက ထုတ်လုပ်တဲ့ သဘာဝအရည် ဖြစ်ပါတယ်။
လစဉ် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုကြောင့် (အဓိကအားဖြင့် အိုက်စထရိုဂျင် နဲ့ ပရိုဂျက်စတင် ဟော်မုန်းများကြောင့်) သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည်ရဲ့

• အရည်အရောင်
• အရည်ပမာဏ
• အပျစ်၊အကြဲတို့

ပြောင်းလဲသွားပြီး ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေက ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်စွမ်း အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့ သဘာဝ လက္ခဏာများပဲဖြစ်ပါတယ်။

သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည် ပြောင်းလဲမှုတွေ ဘာတွေကြောင့်ဖြစ်နိုင်သလဲ?

ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှု : အိုက်စထရိုဂျင် နဲ့ ပရိုဂျက်စတင် ဟော်မုန်းတွေက အချွဲထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းညှိပါတယ်။
ဆေးဝါးများ : ကိုယ်ဝန်တားဆေး၊ allergy ကုသဆေးနဲ့ အခြားဆေးဝါးအချို့ကလည်း အချွဲထုတ်လုပ်မှုကို ပြောင်းစေနိုင်ပါတယ်။
အစားအစာ နဲ့ ရေသောက်ခြင်း : နေ့စဉ်ပုံမှန် အစားအသောက်စားတာ၊ ရေသောက်တာတွေကနေရရှိတဲ့ အစာအဟာရ အကျိုးကျေးဇူးတွေကနေလည်း အချွဲအရည်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါတယ်။
ရောဂါ/ STI များ : လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်တဲ့ရောဂါ (STIs) သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ် မှိုပိုးဝင်ခြင်းကလည်း အရည်အရောင်၊ အနံ့၊ ပမာဏတို့ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါတယ်။
ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ : PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ သို့မဟုတ် thyroid ပြဿနာများက ဟော်မုန်းချိန်ညှိမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး သားအိမ်ခေါင်းအချွဲရည် ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း သက်ရောက်စေနိုင်ပါတယ်။

သားအိမ်ခေါင်းအချွဲ လစဉ်အခြေအနေ

အကြံပြုချက်

ရာသီလာပြီးနောက် (၁၃ ရက် မှ ၁၅ ရက်) ဟာ ကိုယ်ဝန်ရနိုင်ခြေ အများဆုံး အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။

ယောနိ (သားအိမ်) ကျန်းမာရေးအတွက် နေ့စဉ်ဂရုစိုက်ရန် သိထားသင့်တဲ့ အလွယ်ကူဆုံး အချက်များ

အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ မိန်းမကိုယ်တဝိုက်ကို သန့်ရှင်းအောင်ထားခြင်းဟာ ကိုယ့်ရဲ့ သားအိမ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်း တစ်မျိုးပါပဲ။

မိန်းမကိုယ်သန့်ရှင်းအောင် ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းနိုင်မလဲ?

• အများစုသိကြတဲ့ အမျိုးသမီးသုံး မိန်းမကိုယ်သန့်စင်ဆေးရည်တွေဟာ မိန်းမကိုယ်အပြင်ပိုင်းကို သန့်ရှင်းစေဖို့ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ အပြင်ပိုင်းမှာသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။
• မိန်းမကိုယ်အတွင်းပိုင်းကိုတော့ သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်တိုင် သန့်ရှင်းနိုင်တဲ့ စနစ်ရှိပြီးသားဖြစ်လို့ ဆေးရည်နဲ့ အတွင်းထိ သန့်ရှင်းရန် မလိုအပ်သလို မသုံးသင့်ပါဘူး။
• အရိုးရှင်းဆုံးနဲ့ အလွယ်ကူဆုံး နည်းကတော့ မိန်းမကိုယ်ကို နေ့စဉ် ရေသန့်သန့်နဲ့ သန့်စင်ပေးရင် လုံလောက်ပါပြီ။ (ဆပ်ပြာ သုံးရန် မလိုအပ်ပါဘူး)
• မိန်းမကိုယ် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်တဲ့အခါမှာ သတိပြုထားသင့်တာက မိန်းမကိုယ်အတွင်းပိုင်း (သားအိမ်လမ်းကြောင်းအတွင်း) ဟာ သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်တိုင် သန့်ရှင်းနိုင်တဲ့ စနစ်ရှိပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် အတွင်းထိ သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါဘူး။
• မိန်းမကိုယ်သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်တဲ့အခါမှာလည်း နူးညံ့ညင်သာစွာဖြင့်သာ သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ (မြန်မြန်ဆန်ဆန်ဖြစ်စေ ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်တာတွေက အရေးပြား ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်)။

ဘာကြောင့် ဆပ်ပြာကို မိန်းမကိုယ်သန့်ရှင်းရေးအတွက် မသုံးသင့်တာလဲ?

မိန်းမကိုယ်သန့်ရှင်းရေးအတွက် အသုံးပြုတဲ့ ဆပ်ပြာ၊ Vaginal Mask, Vaginal Scrub စတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ မိန်းမကိုယ်ရဲ့ သဘာဝ pH အဆင့်ကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး မိန်းမကိုယ် အတွင်းပိုင်းကို ပိုးမွှားကူးစက်မှု ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။

အမျိုးသားနဲ့ အတူနေတဲ့အခါ မိန်းမကိုယ်ကို ဂရုစိုက်နည်း

မိန်းမကိုယ်ကျန်းမာစေရန်အတွက် သင့်လျော်တဲ့ အဝတ်အစားများ

မိန်းမကိုယ် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်တဲ့အခါ အရှေ့မှ အနောက်သို့သာ သန့်ရှင်းပါ။

Toilet သွားပြီးတဲ့အခါတိုင်းမှာ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်တော့မယ်ဆို မိန်းမကိုယ် အရှေ့မှ အနောက်သို့ (Front to Back) ဆေးကြောခြင်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ ဒါက အနောက်စအိုထဲမှာရှိနေတဲ့ အညစ်အကြေးနဲ့ ဘတ်တီးရီယားတွေကို မိန်းမကိုယ် ဆီးလမ်းကြောင်းနဲ့ သားအိမ်ထဲ မရောက်စေရန် ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
နောက်တစ်ချက်က ရေနဲ့ဆေးကြောသန့်စင်ပြီးတဲ့နောက်မှာလည်း တစ်ရှုးအသုံးပြုပြီး (toilet paper) မိန်းမကိုယ်ကို ခြောက်သွေ့သန့်စင်အောင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါသေးတယ်။

အနောက်ကနေ အရှေ့ကို ဆေးကြောမိတဲ့အခါမှာရော ဘာတွေဖြစ်နိုင်လဲ?

အနောက်ကနေ အ‌ရှေ့ကို ဝိုက်ပြီး ဆေးကြောမိတဲ့အခါမှာ စအိုမှာ ရှိနေတဲ့ ဘတ်တီးရီးယားတွေက မိန်းမကိုယ်ကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ ကူးစက်နိုင်ပြီး ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်းအပြင် အခြားသော သားအိမ်တွင်း မှိုပိုးဝင်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အတူနေပြီးနောက် အမျိုးသမီးများ ဆီးသွားရန် ဘာကြောင့်လိုအပ်တာလဲ?

အတူနေပြီးတဲ့နောက်မှာ sex-related UTI (urinary tract infection) ဖြစ်နိုင်တာကို လျော့နည်းစေဖို့ ဆီးသွားသင့်ပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ဆီးလမ်းကြောင်းပေါက်ဟာ စအိုအနီးနားမှာရှိလို့ bacteria ဝင်ရောက်ရလွယ်ပါတယ်။  ဒါကြောင့် အတူနေပြီးတိုင်းမှာ ဆီးအရင်သွားပြီးမှ ရေနဲ့သေချာ ဆေးကြောသန့်စင်ခြင်းက ဘတ်တီးရီးယားတွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအနေနဲ့ ဖယ်ရှားနိုင်ပါတယ်။

ဘယ်အချိန်မှာ ဆီးသွားသင့်တာလဲ?

သတိပြုရမှာက

• အတူနေပြီးနောက် ဆီးသွားခြင်းဟာ ကိုယ်ဝန်ကို ကာကွယ်ပေးခြင်းမဟုတ်ပါဘူး။
• လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်တဲ့ ရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိပါဘူး။
• ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်းနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါများကိုသာ အထိုက်အလျောက် ကာကွယ်ပေးနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

မိန်းမကိုယ်မှ အဖြူဆင်းခြင်းဟာ သဘာဝအရ ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထ ရှိတဲ့ ကိစ္စရပ်တစ်ခုပါ။ မိန်းမကိုယ် အဖြူဆင်းခြင်းက သဘာဝနည်းအရ မိန်းမကိုယ် သန့်ရှင်းကျန်းမာအောင်နဲ့ သားအိမ် ကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူပြုပေးနေတဲ့ သဘာဝ အရည် တစ်မျိုးလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အတွက် နေ့ဒဓူဝ စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့အထိ ယားယံလာတာ၊ အနံ့ဆိုးလာတာ၊ အဖြူရောင် မဟုတ်ဘဲ အခြား အရောင် (အစိမ်းရောင်၊ အဝါရောင်၊ မှိုကဲ့သို့ အညိုရောင်) စသဖြင့် ရှိလာပြီ ဆိုရင်တော့ သေချာ စိစစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေ အဖြူဆင်းခြင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘယ်လိုလက္ခဏာ အခြေအနေတွေက ဘာဖြစ်နိုင်မလဲဆိုတာကို အောက်မှာ ဇယားလေးနဲ့ နားလည်လွယ်အောင် ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။

အမျိုးသမီးအများစု ဖြစ်လေ့ရှိတတ်တဲ့ မိန်းမကိုယ် ပိုးဝင်ခြင်း က ဘယ်အချက်တွေကြောင့်လဲ?

မိန်းမကိုယ် ရောင်ယမ်းခြင်းနဲ့ ပိုးဝင်ခြင်းကို အဓိက ဖြစ်နိုင်တဲ့အကြောင်းပြချက်အချို့ကတော့

၁။ မိန်းမကိုယ် စိုစွတ်နေရာမှ ပိုး ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း။ (ရေကူးဝတ်စုံကဲ့သို့ ရေစို အဝတ်များဖြင့် ကြာကြာနေခြင်း၊ လေဝင်လေထွက်မကောင်းတဲ့ အဝတ်အစားများနဲ့ အချိန်ကြာကြာ နေမိခြင်း)

၂။ ပိုးသတ်ဆေးနဲ့ အခြား သော ဆေးအချို့ကြောင့် မိန်းမကိုယ် အဖြူဆင်းများလာရာမှ တစ်ဆင့် ပိုးဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း။

၃။ ကိုယ်ဝန်တားဆေးကဲ့သို့ ဟော်မုန်းပါဝင်တဲ့ ဆေးအချို့ကြောင့် အချို့အမျိုးသမီးတွေမှာ အဖြူဆင်းများရာမှ သေချာ သန့်ရှင်းမှု မပြုလုပ်နိုင်တဲ့အခါမှာ မိန်းမကိုယ်အတွင်း ပိုး ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း။

၄။ Toilet သွားပြီးတိုင်းမှာ မိန်းမကိုယ် သန့်ရှင်း‌ခြောက်သွေ့အောင် မပြုလုပ်နိုင်တဲ့အခါ အခက်မသင့်ရင် မိန်းမကိုယ်အတွင်း “ပိုး” ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း။

၅။ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနိုင်စေတဲ့ အခြား ရောဂါအခံ ရှိသူတွေအတွက် ဖြစ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။